{"id":"mnd1","title":"1. Kāmasuttaniddesa","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"mnd1","title":"1. Kāmasuttaniddesa","units":[{"id":"mnd1:0","sourceIds":["mnd1:0.1","mnd1:0.2","mnd1:0.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Mahāniddesa\nAṭṭhakavagga\n1. Kāmasuttaniddesa"}},{"id":"mnd1:1","sourceIds":["mnd1:1.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa."}},{"id":"mnd1:2","sourceIds":["mnd1:2.1","mnd1:2.2","mnd1:2.3","mnd1:2.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāmaṁ kāmayamānassa,\nTassa ce taṁ samijjhati;\nAddhā pītimano hoti,\nLaddhā macco yadicchati."}},{"id":"mnd1:3","sourceIds":["mnd1:3.1","mnd1:3.2","mnd1:3.3","mnd1:3.4","mnd1:3.5","mnd1:3.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāmaṁ kāmayamānassāti kāmāti uddānato dve kāmā—\nvatthukāmā ca kilesakāmā ca.\nKatame vatthukāmā?\nManāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā;\nattharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, yaṁ kiñci rajanīyaṁ vatthu—\nvatthukāmā."}},{"id":"mnd1:4","sourceIds":["mnd1:4.1","mnd1:4.2","mnd1:4.3","mnd1:4.4","mnd1:4.5","mnd1:4.6","mnd1:4.7","mnd1:4.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Api ca atītā kāmā anāgatā kāmā paccuppannā kāmā;\najjhattā kāmā bahiddhā kāmā ajjhattabahiddhā kāmā;\nhīnā kāmā majjhimā kāmā paṇītā kāmā;\nāpāyikā kāmā mānusikā kāmā dibbā kāmā;\npaccupaṭṭhitā kāmā nimmitā kāmā animmitā kāmā paranimmitā kāmā;\npariggahitā kāmā apariggahitā kāmā mamāyitā kāmā amamāyitā kāmā;\nsabbepi kāmāvacarā dhammā, sabbepi rūpāvacarā dhammā, sabbepi arūpāvacarā dhammā, taṇhāvatthukā taṇhārammaṇā kāmanīyaṭṭhena rajanīyaṭṭhena madanīyaṭṭhena kāmā—\nime vuccanti vatthukāmā."}},{"id":"mnd1:5","sourceIds":["mnd1:5.1","mnd1:5.2","mnd1:5.3","mnd1:5.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Katame kilesakāmā?\nChando kāmo rāgo kāmo chandarāgo kāmo;\nsaṅkappo kāmo rāgo kāmo saṅkapparāgo kāmo;\nyo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasneho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ."}},{"id":"mnd1:6","sourceIds":["mnd1:6.1","mnd1:6.2","mnd1:6.3","mnd1:6.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Addasaṁ kāma te mūlaṁ,\nSaṅkappā kāma jāyasi;\nNa taṁ saṅkappayissāmi,\nEvaṁ kāma na hehisī”ti.—"}},{"id":"mnd1:7","sourceIds":["mnd1:7.1","mnd1:7.2","mnd1:7.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Ime vuccanti kilesakāmā.\nKāmayamānassāti kāmayamānassa icchamānassa sādiyamānassa patthayamānassa pihayamānassa abhijappamānassāti—\nkāmaṁ kāmayamānassa."}},{"id":"mnd1:8","sourceIds":["mnd1:8.1","mnd1:8.2","mnd1:8.3","mnd1:8.4","mnd1:8.5","mnd1:8.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa ce taṁ samijjhatīti.\nTassa ceti tassa khattiyassa vā brāhmaṇassa vā vessassa vā suddassa vā gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā devassa vā manussassa vā.\nTanti vatthukāmā vuccanti—\nmanāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā.\nSamijjhatīti ijjhati samijjhati labhati paṭilabhati adhigacchati vindatīti—\ntassa ce taṁ samijjhati."}},{"id":"mnd1:9","sourceIds":["mnd1:9.1","mnd1:9.2","mnd1:9.3","mnd1:9.4","mnd1:9.5","mnd1:9.6","mnd1:9.7","mnd1:9.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Addhā pītimano hotīti.\nAddhāti ekaṁsavacanaṁ nissaṁsayavacanaṁ nikkaṅkhāvacanaṁ advejjhavacanaṁ adveḷhakavacanaṁ niyogavacanaṁ apaṇṇakavacanaṁ avatthāpanavacanametaṁ—\naddhāti.\nPītīti yā pañcakāmaguṇapaṭisaññuttā pīti pāmujjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti tuṭṭhi odagyaṁ attamanatā abhipharaṇatā cittassa.\nManoti yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu, ayaṁ vuccati mano.\nAyaṁ mano imāya pītiyā sahagato hoti sahajāto saṁsaṭṭho sampayutto ekuppādo ekanirodho ekavatthuko ekārammaṇo.\nPītimano hotīti pītimano hoti tuṭṭhamano haṭṭhamano pahaṭṭhamano attamano udaggamano muditamano pamoditamano hotīti—\naddhā pītimano hoti."}},{"id":"mnd1:10","sourceIds":["mnd1:10.1","mnd1:10.2","mnd1:10.3","mnd1:10.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Laddhā macco yadicchatīti.\nLaddhāti labhitvā paṭilabhitvā adhigantvā vinditvā.\nMaccoti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo.\nYadicchatīti yaṁ icchati yaṁ sādiyati yaṁ pattheti yaṁ piheti yaṁ abhijappati, rūpaṁ vā saddaṁ vā gandhaṁ vā rasaṁ vā phoṭṭhabbaṁ vāti, laddhā macco yadicchati."}},{"id":"mnd1:11","sourceIds":["mnd1:11.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd1:12","sourceIds":["mnd1:12.1","mnd1:12.2","mnd1:12.3","mnd1:12.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Kāmaṁ kāmayamānassa,\ntassa ce taṁ samijjhati;\nAddhā pītimano hoti,\nladdhā macco yadicchatī”ti."}},{"id":"mnd1:13","sourceIds":["mnd1:13.1","mnd1:13.2","mnd1:13.3","mnd1:13.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa ce kāmayānassa,\nchandajātassa jantuno;\nTe kāmā parihāyanti,\nsallaviddhova ruppati."}},{"id":"mnd1:14","sourceIds":["mnd1:14.1","mnd1:14.2","mnd1:14.3","mnd1:14.4","mnd1:14.5","mnd1:14.6","mnd1:14.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa ce kāmayānassāti.\nTassa ceti tassa khattiyassa vā brāhmaṇassa vā vessassa vā suddassa vā gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā devassa vā manussassa vā.\nKāmayānassāti kāme icchamānassa sādiyamānassa patthayamānassa pihayamānassa abhijappamānassa.\nAtha vā kāmataṇhāya yāyati niyyati vuyhati saṁharīyati.\nYathā hatthiyānena vā assayānena vā goyānena vā ajayānena vā meṇḍayānena vā oṭṭhayānena vā kharayānena vā yāyati niyyati vuyhati saṁharīyati;\nevamevaṁ kāmataṇhāya yāyati niyyati vuyhati saṁharīyatīti—\ntassa ce kāmayānassa."}},{"id":"mnd1:15","sourceIds":["mnd1:15.1","mnd1:15.2","mnd1:15.3","mnd1:15.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Chandajātassa jantunoti.\nChandoti yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasneho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ, tassa so kāmacchando jāto hoti sañjāto nibbatto abhinibbatto pātubhūto.\nJantunoti sattassa narassa mānavassa posassa puggalassa jīvassa jāgussa jantussa indagussa manujassāti—\nchandajātassa jantuno."}},{"id":"mnd1:16","sourceIds":["mnd1:16.1","mnd1:16.2","mnd1:16.3","mnd1:16.4","mnd1:16.5","mnd1:16.6","mnd1:16.7","mnd1:16.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Te kāmā parihāyantīti—\nte vā kāmā parihāyanti, so vā kāmehi parihāyati.\nKathaṁ te kāmā parihāyanti?\nTassa tiṭṭhantasseva te bhoge rājāno vā haranti, corā vā haranti, aggi vā dahati, udakaṁ vā vahati, appiyā vā dāyādā haranti, nihitaṁ vā nādhigacchati, duppayuttā vā kammantā bhijjanti, kule vā kulaṅgāro uppajjati, yo te bhoge vikirati vidhamati viddhaṁseti aniccatāyeva aṭṭhamī.\nEvaṁ te kāmā hāyanti parihāyanti paridhaṁsenti paripatanti antaradhāyanti vippalujjanti.\nKathaṁ so kāmehi parihāyati?\nTiṭṭhanteva te bhoge so cavati marati vippalujjati.\nEvaṁ so kāmehi hāyati parihāyati paridhaṁsati paripatati antaradhāyati vippalujjati."}},{"id":"mnd1:17","sourceIds":["mnd1:17.1","mnd1:17.2","mnd1:17.3","mnd1:17.4","mnd1:17.5","mnd1:17.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Corā haranti rājāno,\naggi dahati nassati;\nAtha antena jahati,\nsarīraṁ sapariggahaṁ;\nEtadaññāya medhāvī,\nbhuñjetha ca dadetha ca."}},{"id":"mnd1:18","sourceIds":["mnd1:18.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṁ, anindito saggamupeti ṭhānanti, te kāmā parihāyanti."}},{"id":"mnd1:19","sourceIds":["mnd1:19.1","mnd1:19.2","mnd1:19.3","mnd1:19.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sallaviddhova ruppatīti.\nYathā ayomayena vā sallena viddho, aṭṭhimayena vā sallena dantamayena vā sallena visāṇamayena vā sallena kaṭṭhamayena vā sallena viddho ruppati kuppati ghaṭṭīyati pīḷīyati, byādhito domanassito hoti, evamevaṁ vatthukāmānaṁ vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.\nSo kāmasallena ca sokasallena ca viddho, ruppati kuppati ghaṭṭīyati pīḷīyati byādhito domanassito hotīti—\nsallaviddhova ruppati."}},{"id":"mnd1:20","sourceIds":["mnd1:20.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd1:21","sourceIds":["mnd1:21.1","mnd1:21.2","mnd1:21.3","mnd1:21.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Tassa ce kāmayānassa,\nchandajātassa jantuno;\nTe kāmā parihāyanti,\nsallaviddhova ruppatī”ti."}},{"id":"mnd1:22","sourceIds":["mnd1:22.1","mnd1:22.2","mnd1:22.3","mnd1:22.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo kāme parivajjeti,\nsappasseva padā siro;\nSomaṁ visattikaṁ loke,\nsato samativattati."}},{"id":"mnd1:23","sourceIds":["mnd1:23.1","mnd1:23.2","mnd1:23.3","mnd1:23.4","mnd1:23.5","mnd1:23.6","mnd1:23.7","mnd1:23.8","mnd1:23.9","mnd1:23.10","mnd1:23.11","mnd1:23.12","mnd1:23.13","mnd1:23.14","mnd1:23.15","mnd1:23.16","mnd1:23.17","mnd1:23.18","mnd1:23.19","mnd1:23.20","mnd1:23.21"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo kāme parivajjetīti.\nYoti yo yādiso yathāyutto yathāvihito yathāpakāro yaṁṭhānappatto yaṁdhammasamannāgato khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā devo vā manusso vā.\nKāme parivajjetīti.\nKāmāti uddānato dve kāmā—\nvatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…\nime vuccanti vatthukāmā …pe…\nime vuccanti kilesakāmā.\nKāme parivajjetīti dvīhi kāraṇehi kāme parivajjeti—\nvikkhambhanato vā samucchedato vā.\nKathaṁ vikkhambhanato kāme parivajjeti?\n“Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā appassādaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,\n“maṁsapesūpamā kāmā bahusādhāraṇaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,\n“tiṇukkūpamā kāmā anudahanaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,\n“aṅgārakāsūpamā kāmā mahāpariḷāhaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,\n“supinakūpamā kāmā ittarapaccupaṭṭhānaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,\n“yācitakūpamā kāmā tāvakālikaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,\n“rukkhaphalūpamā kāmā sambhañjanaparibhañjanaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,\n“asisūnūpamā kāmā adhikuṭṭanaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,\n“sattisūlūpamā kāmā vinivijjhanaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,\n“sappasirūpamā kāmā sappaṭibhayaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,\n“aggikkhandhūpamā kāmā mahābhitāpanaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti."}},{"id":"mnd1:24","sourceIds":["mnd1:24.1","mnd1:24.2","mnd1:24.3","mnd1:24.4","mnd1:24.5","mnd1:24.6","mnd1:24.7","mnd1:24.8","mnd1:24.9","mnd1:24.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Buddhānussatiṁ bhāventopi vikkhambhanato kāme parivajjeti,\ndhammānussatiṁ bhāventopi …pe…\nsaṅghānussatiṁ bhāventopi …\nsīlānussatiṁ bhāventopi …\ncāgānussatiṁ bhāventopi …\ndevatānussatiṁ bhāventopi …\nānāpānassatiṁ bhāventopi …\nmaraṇassatiṁ bhāventopi …\nkāyagatāsatiṁ bhāventopi …\nupasamānussatiṁ bhāventopi vikkhambhanato kāme parivajjeti."}},{"id":"mnd1:25","sourceIds":["mnd1:25.1","mnd1:25.2","mnd1:25.3","mnd1:25.4","mnd1:25.5","mnd1:25.6","mnd1:25.7","mnd1:25.8","mnd1:25.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Paṭhamaṁ jhānaṁ bhāventopi vikkhambhanato kāme parivajjeti …pe…\ndutiyaṁ jhānaṁ bhāventopi …\ntatiyaṁ jhānaṁ bhāventopi …\ncatutthaṁ jhānaṁ bhāventopi …\nākāsānañcāyatanasamāpattiṁ bhāventopi …\nviññāṇañcāyatanasamāpattiṁ bhāventopi …\nākiñcaññāyatanasamāpattiṁ bhāventopi …\nnevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ bhāventopi vikkhambhanato kāme parivajjeti.\nEvaṁ vikkhambhanato kāme parivajjeti."}},{"id":"mnd1:26","sourceIds":["mnd1:26.1","mnd1:26.2","mnd1:26.3","mnd1:26.4","mnd1:26.5","mnd1:26.6","mnd1:26.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ samucchedato kāme parivajjeti?\nSotāpattimaggaṁ bhāventopi apāyagamanīye kāme samucchedato parivajjeti,\nsakadāgāmimaggaṁ bhāventopi oḷārike kāme samucchedato parivajjeti,\nanāgāmimaggaṁ bhāventopi anusahagate kāme samucchedato parivajjeti,\narahattamaggaṁ bhāventopi sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ samucchedato kāme parivajjeti.\nEvaṁ samucchedato kāme parivajjetīti—\nyo kāme parivajjeti."}},{"id":"mnd1:27","sourceIds":["mnd1:27.1","mnd1:27.2","mnd1:27.3","mnd1:27.4","mnd1:27.5","mnd1:27.6","mnd1:27.7","mnd1:27.8","mnd1:27.9","mnd1:27.10","mnd1:27.11","mnd1:27.12","mnd1:27.13","mnd1:27.14","mnd1:27.15","mnd1:27.16","mnd1:27.17"],"kind":"text","text":{"pi":"Sappasseva padā siroti.\nSappo vuccati ahi.\nKenaṭṭhena sappo?\nSaṁsappanto gacchatīti sappo;\nbhujanto gacchatīti bhujago;\nurena gacchatīti urago;\npannasiro gacchatīti pannago;\nsirena supatīti sarīsapo;\nbile sayatīti bilāsayo;\nguhāyaṁ sayatīti guhāsayo;\ndāṭhā tassa āvudhoti dāṭhāvudho;\nvisaṁ tassa ghoranti ghoraviso;\njivhā tassa duvidhāti dvijivho;\ndvīhi jivhāhi rasaṁ sāyatīti dvirasaññū.\nYathā puriso jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikkūlo pādena sappasiraṁ vajjeyya vivajjeyya parivajjeyya abhinivajjeyya;\nevamevaṁ sukhakāmo dukkhapaṭikkūlo kāme vajjeyya vivajjeyya parivajjeyya abhinivajjeyyāti—\nsappasseva padā siro."}},{"id":"mnd1:28","sourceIds":["mnd1:28.1","mnd1:28.2","mnd1:28.3","mnd1:28.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Somaṁ visattikaṁ loke, sato samativattatīti.\nSoti yo kāme parivajjeti.\nVisattikā vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandirāgo, cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ gedho paligedho saṅgo paṅko, ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā, suttaṁ visatā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti, vanaṁ vanatho sandhavo sneho apekkhā paṭibandhu, āsā āsīsanā āsīsitattaṁ, rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā, lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā, jappā pajappā abhijappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā loluppāyitattaṁ pucchañjikatā sādhukamyatā, adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā, kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā, rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā, rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā, ogho yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chadanaṁ bandhanaṁ, upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ, dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ māravisayo, taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddūlaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ."}},{"id":"mnd1:29","sourceIds":["mnd1:29.1","mnd1:29.2","mnd1:29.3","mnd1:29.4","mnd1:29.5","mnd1:29.6","mnd1:29.7","mnd1:29.8","mnd1:29.9","mnd1:29.10","mnd1:29.11","mnd1:29.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Visattikāti.\nKenaṭṭhena visattikā?\nVisatāti visattikā;\nvisālāti visattikā;\nvisaṭāti visattikā;\nvisakkatīti visattikā;\nvisaṁharatīti visattikā;\nvisaṁvādikāti visattikā;\nvisamūlāti visattikā;\nvisaphalāti visattikā;\nvisaparibhogoti visattikā;\nvisālā vā pana sā taṇhā rūpe sadde gandhe rase phoṭṭhabbe, kule gaṇe āvāse lābhe yase, pasaṁsāya sukhe cīvare piṇḍapāte senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre, kāmadhātuyā rūpadhātuyā arūpadhātuyā, kāmabhave rūpabhave arūpabhave, saññābhave asaññābhave nevasaññānāsaññābhave, ekavokārabhave catuvokārabhave pañcavokārabhave, atīte anāgate paccuppanne, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu visaṭā vitthatāti visattikā."}},{"id":"mnd1:30","sourceIds":["mnd1:30.1","mnd1:30.2","mnd1:30.3","mnd1:30.4","mnd1:30.5","mnd1:30.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Loketi apāyaloke manussaloke devaloke, khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.\nSatoti catūhi kāraṇehi sato—\nkāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,\nvedanāsu …\ncitte …\ndhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato."}},{"id":"mnd1:31","sourceIds":["mnd1:31.1","mnd1:31.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparehipi catūhi kāraṇehi sato—\nasatiparivajjanāya sato, satikaraṇīyānaṁ dhammānaṁ katattā sato, satiparibandhānaṁ dhammānaṁ hatattā sato, satinimittānaṁ dhammānaṁ asammuṭṭhattā sato."}},{"id":"mnd1:32","sourceIds":["mnd1:32.1","mnd1:32.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparehipi catūhi kāraṇehi sato—\nsatiyā samannāgatattā sato, satiyā vasitattā sato, satiyā pāguññatāya sato, satiyā apaccorohaṇatāya sato."}},{"id":"mnd1:33","sourceIds":["mnd1:33.1","mnd1:33.2","mnd1:33.3","mnd1:33.4","mnd1:33.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparehipi catūhi kāraṇehi sato—\nsattattā sato, santattā sato, samitattā sato, santadhammasamannāgatattā sato.\nBuddhānussatiyā sato, dhammānussatiyā sato, saṅghānussatiyā sato, sīlānussatiyā sato, cāgānussatiyā sato, devatānussatiyā sato, ānāpānassatiyā sato, maraṇassatiyā sato, kāyagatāsatiyā sato, upasamānussatiyā sato.\nYā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo, ayaṁ vuccati sati.\nImāya satiyā upeto hoti samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato, so vuccati sato."}},{"id":"mnd1:34","sourceIds":["mnd1:34.1","mnd1:34.2","mnd1:34.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Somaṁ visattikaṁ loke, sato samativattatīti.\nLoke vā sā visattikā, loke vā taṁ visattikaṁ sato tarati uttarati patarati samatikkamati vītivattatīti—\nsomaṁ visattikaṁ loke, sato samativattati."}},{"id":"mnd1:35","sourceIds":["mnd1:35.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd1:36","sourceIds":["mnd1:36.1","mnd1:36.2","mnd1:36.3","mnd1:36.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yo kāme parivajjeti,\nsappasseva padā siro;\nSomaṁ visattikaṁ loke,\nsato samativattatī”ti."}},{"id":"mnd1:37","sourceIds":["mnd1:37.1","mnd1:37.2","mnd1:37.3","mnd1:37.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vā,\nGavāssaṁ dāsaporisaṁ;\nThiyo bandhū puthu kāme,\nYo naro anugijjhati."}},{"id":"mnd1:38","sourceIds":["mnd1:38.1","mnd1:38.2","mnd1:38.3","mnd1:38.4","mnd1:38.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vāti.\nKhettanti sālikkhettaṁ vīhikkhettaṁ muggakkhettaṁ māsakkhettaṁ yavakkhettaṁ godhumakkhettaṁ tilakkhettaṁ.\nVatthunti gharavatthuṁ koṭṭhakavatthuṁ purevatthuṁ pacchāvatthuṁ ārāmavatthuṁ vihāravatthuṁ.\nHiraññanti hiraññaṁ vuccati kahāpaṇoti—\nkhettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vā."}},{"id":"mnd1:39","sourceIds":["mnd1:39.1","mnd1:39.2","mnd1:39.3","mnd1:39.4","mnd1:39.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Gavāssaṁ dāsaporisanti.\nGavanti gavā vuccanti.\nAssāti pasukādayo vuccanti.\nDāsāti cattāro dāsā—\nantojātako dāso, dhanakkītako dāso, sāmaṁ vā dāsabyaṁ upeti, akāmako vā dāsavisayaṁ upeti."}},{"id":"mnd1:40","sourceIds":["mnd1:40.1","mnd1:40.2","mnd1:40.3","mnd1:40.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Āmāya dāsāpi bhavanti heke,\nDhanena kītāpi bhavanti dāsā;\nSāmañca eke upayanti dāsyaṁ,\nBhayāpanuṇṇāpi bhavanti dāsā”ti."}},{"id":"mnd1:41","sourceIds":["mnd1:41.1","mnd1:41.2","mnd1:41.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Purisāti tayo purisā—\nbhatakā, kammakarā, upajīvinoti—\ngavāssaṁ dāsaporisaṁ."}},{"id":"mnd1:42","sourceIds":["mnd1:42.1","mnd1:42.2","mnd1:42.3","mnd1:42.4","mnd1:42.5","mnd1:42.6","mnd1:42.7","mnd1:42.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Thiyo bandhū puthu kāmeti.\nThiyoti itthipariggaho vuccati.\nBandhūti cattāro bandhū—\nñātibandhavāpi bandhu, gottabandhavāpi bandhu, mantabandhavāpi bandhu, sippabandhavāpi bandhu.\nPuthu kāmeti bahū kāme.\nEte puthu kāmā manāpikā rūpā …pe…\nmanāpikā phoṭṭhabbāti—\nthiyo bandhū puthu kāme."}},{"id":"mnd1:43","sourceIds":["mnd1:43.1","mnd1:43.2","mnd1:43.3","mnd1:43.4","mnd1:43.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo naro anugijjhatīti.\nYoti yo yādiso yathāyutto yathāvihito yathāpakāro yaṁṭhānappatto yaṁdhammasamannāgato khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā devo vā manusso vā.\nNaroti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo.\nAnugijjhatīti kilesakāmena vatthukāmesu gijjhati anugijjhati paligijjhati palibajjhatīti—\nyo naro anugijjhati."}},{"id":"mnd1:44","sourceIds":["mnd1:44.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd1:45","sourceIds":["mnd1:45.1","mnd1:45.2","mnd1:45.3","mnd1:45.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vā,\ngavāssaṁ dāsaporisaṁ;\nThiyo bandhū puthu kāme,\nyo naro anugijjhatī”ti."}},{"id":"mnd1:46","sourceIds":["mnd1:46.1","mnd1:46.2","mnd1:46.3","mnd1:46.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Abalā naṁ balīyanti,\nmaddantenaṁ parissayā;\nTato naṁ dukkhamanveti,\nnāvaṁ bhinnamivodakaṁ."}},{"id":"mnd1:47","sourceIds":["mnd1:47.1","mnd1:47.2","mnd1:47.3","mnd1:47.4","mnd1:47.5","mnd1:47.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Abalā naṁ balīyantīti.\nAbalāti abalā kilesā dubbalā appabalā appathāmakā hīnā nihīnā (…) omakā lāmakā chatukkā parittā.\nTe kilesā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddantīti, evampi abalā naṁ balīyanti.\nAtha vā abalaṁ puggalaṁ dubbalaṁ appabalaṁ appathāmakaṁ hīnaṁ nihīnaṁ omakaṁ lāmakaṁ chatukkaṁ parittaṁ, yassa natthi saddhābalaṁ vīriyabalaṁ satibalaṁ samādhibalaṁ paññābalaṁ hiribalaṁ ottappabalaṁ.\nTe kilesā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddantīti—\nevampi abalā naṁ balīyantīti."}},{"id":"mnd1:48","sourceIds":["mnd1:48.1","mnd1:48.2","mnd1:48.3","mnd1:48.4","mnd1:48.5","mnd1:48.6","mnd1:48.7","mnd1:48.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Maddantenaṁ parissayāti.\nDve parissayā—\npākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca.\nKatame pākaṭaparissayā?\nSīhā byagghā dīpī acchā taracchā kokā mahiṁsā hatthī ahī vicchikā satapadī,\ncorā vā assu mānavā vā katakammā vā akatakammā vā,\ncakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo, kāso sāso pināso ḍāho jaro, kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā, kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro, daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṁ, madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā, pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā, opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā, sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassā iti vā—\nime vuccanti pākaṭaparissayā."}},{"id":"mnd1:49","sourceIds":["mnd1:49.1","mnd1:49.2","mnd1:49.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Katame paṭicchannaparissayā?\nKāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ, kāmacchandanīvaraṇaṁ byāpādanīvaraṇaṁ thinamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ vicikicchānīvaraṇaṁ, rāgo doso moho kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṁ, māyā sāṭheyyaṁ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo, sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā—\nime vuccanti paṭicchannaparissayā."}},{"id":"mnd1:50","sourceIds":["mnd1:50.1","mnd1:50.2","mnd1:50.3","mnd1:50.4","mnd1:50.5","mnd1:50.6","mnd1:50.7","mnd1:50.8","mnd1:50.9","mnd1:50.10","mnd1:50.11","mnd1:50.12","mnd1:50.13","mnd1:50.14","mnd1:50.15","mnd1:50.16","mnd1:50.17","mnd1:50.18"],"kind":"text","text":{"pi":"Parissayāti kenaṭṭhena parissayā?\nParisahantīti parissayā, parihānāya saṁvattantīti parissayā, tatrāsayāti parissayā.\nKathaṁ parisahantīti parissayā?\nTe parissayā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddanti.\nEvaṁ parisahantīti parissayā.\nKathaṁ parihānāya saṁvattantīti parissayā?\nTe parissayā kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.\nKatamesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ?\nSammāpaṭipadāya anulomapaṭipadāya apaccanīkapaṭipadāya aviruddhapaṭipadāya anvatthapaṭipadāya dhammānudhammapaṭipadāya,\nsīlesu paripūrikāritāya indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya,\njāgariyānuyogassa satisampajaññassa,\ncatunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ bhāvanānuyogassa catunnaṁ sammappadhānānaṁ bhāvanānuyogassa catunnaṁ iddhipādānaṁ bhāvanānuyogassa,\npañcannaṁ indriyānaṁ bhāvanānuyogassa pañcannaṁ balānaṁ bhāvanānuyogassa,\nsattannaṁ bojjhaṅgānaṁ bhāvanānuyogassa,\nariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogassa—\nimesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.\nEvaṁ parihānāya saṁvattantīti—\nparissayā."}},{"id":"mnd1:51","sourceIds":["mnd1:51.1","mnd1:51.2","mnd1:51.3","mnd1:51.4","mnd1:51.5","mnd1:51.6","mnd1:51.7","mnd1:51.8","mnd1:51.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ tatrāsayāti parissayā?\nTatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.\nYathā bile bilāsayā pāṇā sayanti,\ndake dakāsayā pāṇā sayanti,\nvane vanāsayā pāṇā sayanti,\nrukkhe rukkhāsayā pāṇā sayanti,\nevamevaṁ tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.\nEvampi tatrāsayāti—\nparissayā."}},{"id":"mnd1:52","sourceIds":["mnd1:52.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Vuttañhetaṁ bhagavatā—"}},{"id":"mnd1:53","sourceIds":["mnd1:53.1","mnd1:53.2","mnd1:53.3","mnd1:53.4","mnd1:53.5","mnd1:53.6","mnd1:53.7"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sāntevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati.\nKathañca, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati?\nIdha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāsavanti pāpakā akusalā dhammāti—\ntasmā sāntevāsikoti vuccati.\nTe naṁ samudācaranti.\nSamudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti—\ntasmā sācariyakoti vuccati."}},{"id":"mnd1:54","sourceIds":["mnd1:54.1","mnd1:54.2","mnd1:54.3","mnd1:54.4","mnd1:54.5","mnd1:54.6","mnd1:54.7","mnd1:54.8","mnd1:54.9","mnd1:54.10","mnd1:54.11","mnd1:54.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno sotena saddaṁ sutvā,\nghānena gandhaṁ ghāyitvā,\njivhāya rasaṁ sāyitvā,\nkāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā,\nmanasā dhammaṁ viññāya uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāsavanti pāpakā akusalā dhammāti—\ntasmā sāntevāsikoti vuccati.\nTe naṁ samudācaranti.\nSamudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti—\ntasmā sācariyakoti vuccati.\nEvaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharatī”ti.\nEvampi tatrāsayāti—\nparissayā."}},{"id":"mnd1:55","sourceIds":["mnd1:55.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Vuttañhetaṁ bhagavatā—"}},{"id":"mnd1:56","sourceIds":["mnd1:56.1","mnd1:56.2","mnd1:56.3","mnd1:56.4","mnd1:56.5","mnd1:56.6","mnd1:56.7","mnd1:56.8"],"kind":"text","text":{"pi":"“Tayome, bhikkhave, antarāmalā—\nantarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.\nKatame tayo?\nLobho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.\nDoso …pe…\nmoho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.\nIme kho, bhikkhave, tayo antarāmalā—\nantarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā."}},{"id":"mnd1:57","sourceIds":["mnd1:57.1","mnd1:57.2","mnd1:57.3","mnd1:57.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Anatthajanano lobho,\nlobho cittappakopano;\nBhayamantarato jātaṁ,\ntaṁ jano nāvabujjhati."}},{"id":"mnd1:58","sourceIds":["mnd1:58.1","mnd1:58.2","mnd1:58.3","mnd1:58.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Luddho atthaṁ na jānāti,\nluddho dhammaṁ na passati;\nAndhantamaṁ tadā hoti,\nyaṁ lobho sahate naraṁ."}},{"id":"mnd1:59","sourceIds":["mnd1:59.1","mnd1:59.2","mnd1:59.3","mnd1:59.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Anatthajanano doso,\ndoso cittappakopano;\nBhayamantarato jātaṁ,\ntaṁ jano nāvabujjhati."}},{"id":"mnd1:60","sourceIds":["mnd1:60.1","mnd1:60.2","mnd1:60.3","mnd1:60.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kuddho atthaṁ na jānāti,\nkuddho dhammaṁ na passati;\nAndhantamaṁ tadā hoti,\nyaṁ doso sahate naraṁ."}},{"id":"mnd1:61","sourceIds":["mnd1:61.1","mnd1:61.2","mnd1:61.3","mnd1:61.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Anatthajanano moho,\nmoho cittappakopano;\nBhayamantarato jātaṁ,\ntaṁ jano nāvabujjhati."}},{"id":"mnd1:62","sourceIds":["mnd1:62.1","mnd1:62.2","mnd1:62.3","mnd1:62.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Mūḷho atthaṁ na jānāti,\nmūḷho dhammaṁ na passati;\nAndhantamaṁ tadā hoti,\nyaṁ moho sahate naran”ti."}},{"id":"mnd1:63","sourceIds":["mnd1:63.1","mnd1:63.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Evampi tatrāsayāti—\nparissayā."}},{"id":"mnd1:64","sourceIds":["mnd1:64.1","mnd1:64.2","mnd1:64.3","mnd1:64.4","mnd1:64.5","mnd1:64.6","mnd1:64.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Vuttampi hetaṁ bhagavatā—\n“tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.\nKatame tayo?\nLobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.\nDoso kho, mahārāja …pe…\nmoho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.\nIme kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya."}},{"id":"mnd1:65","sourceIds":["mnd1:65.1","mnd1:65.2","mnd1:65.3","mnd1:65.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Lobho doso ca moho ca,\npurisaṁ pāpacetasaṁ;\nHiṁsanti attasambhūtā,\ntacasāraṁva samphalan”ti."}},{"id":"mnd1:66","sourceIds":["mnd1:66.1","mnd1:66.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Evampi tatrāsayāti—\nparissayā."}},{"id":"mnd1:67","sourceIds":["mnd1:67.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Vuttampi cetaṁ bhagavatā—"}},{"id":"mnd1:68","sourceIds":["mnd1:68.1","mnd1:68.2","mnd1:68.3","mnd1:68.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Rāgo ca doso ca itonidānā,\nArati rati lomahaṁso itojā;\nIto samuṭṭhāya manovitakkā,\nKumārakā dhaṅkamivossajantī”ti."}},{"id":"mnd1:69","sourceIds":["mnd1:69.1","mnd1:69.2","mnd1:69.3","mnd1:69.4","mnd1:69.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Evampi tatrāsayāti—\nparissayā.\nMaddantenaṁ parissayāti.\nTe parissayā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddantīti—\nmaddantenaṁ parissayā."}},{"id":"mnd1:70","sourceIds":["mnd1:70.1","mnd1:70.2","mnd1:70.3","mnd1:70.4","mnd1:70.5","mnd1:70.6","mnd1:70.7","mnd1:70.8","mnd1:70.9","mnd1:70.10","mnd1:70.11","mnd1:70.12","mnd1:70.13","mnd1:70.14","mnd1:70.15","mnd1:70.16","mnd1:70.17","mnd1:70.18","mnd1:70.19","mnd1:70.20","mnd1:70.21","mnd1:70.22","mnd1:70.23","mnd1:70.24","mnd1:70.25"],"kind":"text","text":{"pi":"Tato naṁ dukkhamanvetīti.\nTatoti tato tato parissayato taṁ puggalaṁ dukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti, jātidukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti, jarādukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti, byādhidukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti, maraṇadukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti, nerayikaṁ dukkhaṁ, tiracchānayonikaṁ dukkhaṁ, pettivisayikaṁ dukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti, mānusikaṁ dukkhaṁ …\ngabbhokkantimūlakaṁ dukkhaṁ …\ngabbhe ṭhitimūlakaṁ dukkhaṁ …\ngabbhā vuṭṭhānamūlakaṁ dukkhaṁ …\njātassūpanibandhakaṁ dukkhaṁ …\njātassa parādheyyakaṁ dukkhaṁ …\nattūpakkamaṁ dukkhaṁ …\nparūpakkamaṁ dukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti,\ndukkhadukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti,\nsaṅkhāradukkhaṁ …\nvipariṇāmadukkhaṁ …\ncakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo, kāso sāso pināso ḍāho jaro, kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā, kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro, daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṁ, madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā, opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā, sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassadukkhaṁ …\nmātumaraṇaṁ dukkhaṁ …\npitumaraṇaṁ dukkhaṁ …\nbhātumaraṇaṁ dukkhaṁ …\nbhaginimaraṇaṁ dukkhaṁ …\nputtamaraṇaṁ dukkhaṁ …\ndhītumaraṇaṁ dukkhaṁ …\nñātibyasanaṁ dukkhaṁ …\nbhogabyasanaṁ dukkhaṁ …\nrogabyasanaṁ dukkhaṁ …\nsīlabyasanaṁ dukkhaṁ …\ndiṭṭhibyasanaṁ dukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hotīti—\ntato naṁ dukkhamanveti."}},{"id":"mnd1:71","sourceIds":["mnd1:71.1","mnd1:71.2","mnd1:71.3","mnd1:71.4","mnd1:71.5","mnd1:71.6","mnd1:71.7","mnd1:71.8","mnd1:71.9","mnd1:71.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Nāvaṁ bhinnamivodakanti.\nYathā bhinnaṁ nāvaṁ dakamesiṁ tato tato udakaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti,\npuratopi udakaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti,\npacchatopi …\nheṭṭhatopi …\npassatopi udakaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti;\nevamevaṁ tato tato parissayato taṁ puggalaṁ dukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti,\njātidukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hoti …pe…\ndiṭṭhibyasanaṁ dukkhaṁ anveti anugacchati anvāyikaṁ hotīti—\nnāvaṁ bhinnamivodakaṁ."}},{"id":"mnd1:72","sourceIds":["mnd1:72.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd1:73","sourceIds":["mnd1:73.1","mnd1:73.2","mnd1:73.3","mnd1:73.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Abalā naṁ balīyanti,\nmaddante naṁ parissayā;\nTato naṁ dukkhamanveti,\nnāvaṁ bhinnamivodakan”ti."}},{"id":"mnd1:74","sourceIds":["mnd1:74.1","mnd1:74.2","mnd1:74.3","mnd1:74.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tasmā jantu sadā sato,\nkāmāni parivajjaye;\nTe pahāya tare oghaṁ,\nnāvaṁ sitvāva pāragū."}},{"id":"mnd1:75","sourceIds":["mnd1:75.1","mnd1:75.2","mnd1:75.3","mnd1:75.4","mnd1:75.5","mnd1:75.6","mnd1:75.7","mnd1:75.8","mnd1:75.9","mnd1:75.10","mnd1:75.11","mnd1:75.12","mnd1:75.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Tasmā jantu sadā satoti.\nTasmāti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā etaṁ ādīnavaṁ sampassamāno kāmesūti—\ntasmā.\nJantūti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo.\nSadāti sadā sabbadā sabbakālaṁ niccakālaṁ dhuvakālaṁ satataṁ samitaṁ abbokiṇṇaṁ poṅkhānupoṅkhaṁ udakūmikajātaṁ avīci santati sahitaṁ phassitaṁ, purebhattaṁ pacchābhattaṁ purimayāmaṁ majjhimayāmaṁ pacchimayāmaṁ, kāḷe juṇhe vasse hemante gimhe, purime vayokhandhe majjhime vayokhandhe pacchime vayokhandhe.\nSatoti catūhi kāraṇehi sato—\nkāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,\nvedanāsu …\ncitte …\ndhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato.\nAparehi catūhi kāraṇehi sato …pe…\nso vuccati satoti—\ntasmā jantu sadā sato."}},{"id":"mnd1:76","sourceIds":["mnd1:76.1","mnd1:76.2","mnd1:76.3","mnd1:76.4","mnd1:76.5","mnd1:76.6","mnd1:76.7","mnd1:76.8","mnd1:76.9","mnd1:76.10","mnd1:76.11","mnd1:76.12","mnd1:76.13","mnd1:76.14","mnd1:76.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāmāni parivajjayeti.\nKāmāti uddānato dve kāmā—\nvatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…\nime vuccanti vatthukāmā …pe…\nime vuccanti kilesakāmā.\nKāmāni parivajjayeti dvīhi kāraṇehi kāme parivajjeyya—\nvikkhambhanato vā samucchedato vā.\nKathaṁ vikkhambhanato kāme parivajjeyya?\n“Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā appassādaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeyya,\n“maṁsapesūpamā kāmā bahusādhāraṇaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeyya,\n“tiṇukkūpamā kāmā anudahanaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeyya …pe…\nnevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ bhāvento vikkhambhanato kāme parivajjeyya.\nEvaṁ vikkhambhanato kāme parivajjeyya …pe…\nevaṁ samucchedato kāme parivajjeyyāti—\nkāmāni parivajjaye."}},{"id":"mnd1:77","sourceIds":["mnd1:77.1","mnd1:77.2","mnd1:77.3","mnd1:77.4","mnd1:77.5","mnd1:77.6","mnd1:77.7","mnd1:77.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Te pahāya tare oghanti.\nTeti vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gamitvā;\nkāmacchandanīvaraṇaṁ pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gamitvā;\nbyāpādanīvaraṇaṁ …pe…\nthinamiddhanīvaraṇaṁ …\nuddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ …\nvicikicchānīvaraṇaṁ pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gamitvā kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tareyya uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyāti—\nte pahāya tare oghaṁ."}},{"id":"mnd1:78","sourceIds":["mnd1:78.1","mnd1:78.2","mnd1:78.3","mnd1:78.4","mnd1:78.5","mnd1:78.6","mnd1:78.7","mnd1:78.8","mnd1:78.9","mnd1:78.10","mnd1:78.11","mnd1:78.12","mnd1:78.13","mnd1:78.14","mnd1:78.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Nāvaṁ sitvāva pāragūti.\nYathā garukaṁ nāvaṁ bhārikaṁ udakaṁ sitvā osiñcitvā chaḍḍetvā lahukāya nāvāya khippaṁ lahuṁ appakasireneva pāraṁ gaccheyya;\nevamevaṁ vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gamitvā;\nkāmacchandanīvaraṇaṁ …\nbyāpādanīvaraṇaṁ …\nthinamiddhanīvaraṇaṁ …\nuddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ …\nvicikicchānīvaraṇaṁ pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gamitvā khippaṁ lahuṁ appakasireneva pāraṁ gaccheyya.\nPāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.\nYo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.\nPāraṁ gaccheyyāti—\npāraṁ adhigaccheyya, pāraṁ phuseyya, pāraṁ sacchikareyya.\nPāragūti yopi pāraṁ gantukāmo sopi pāragū;\nyopi pāraṁ gacchati sopi pāragū;\nyopi pāraṅgato, sopi pāragū."}},{"id":"mnd1:79","sourceIds":["mnd1:79.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Vuttampi hetaṁ bhagavatā—"}},{"id":"mnd1:80","sourceIds":["mnd1:80.1","mnd1:80.2","mnd1:80.3","mnd1:80.4","mnd1:80.5","mnd1:80.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇoti kho, bhikkhave, arahato etaṁ adhivacanaṁ.\nSo abhiññāpāragū pariññāpāragū pahānapāragū bhāvanāpāragū sacchikiriyāpāragū samāpattipāragū.\nAbhiññāpāragū sabbadhammānaṁ, pariññāpāragū sabbadukkhānaṁ, pahānapāragū sabbakilesānaṁ, bhāvanāpāragū catunnaṁ ariyamaggānaṁ, sacchikiriyāpāragū nirodhassa, samāpattipāragū sabbasamāpattīnaṁ.\nSo vasippatto pāramippatto ariyasmiṁ sīlasmiṁ, vasippatto pāramippatto ariyasmiṁ samādhismiṁ, vasippatto pāramippatto ariyāya paññāya, vasippatto pāramippatto ariyāya vimuttiyā.\nSo pāraṅgato pārappatto antagato antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto leṇagato leṇappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto.\nSo vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo gataddho gatadiso gatakoṭiko pālitabrahmacariyo uttamadiṭṭhippatto bhāvitamaggo pahīnakileso paṭividdhākuppo sacchikatanirodho, dukkhaṁ tassa pariññātaṁ, samudayo pahīno, maggo bhāvito, nirodho sacchikato, abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ, pariññeyyaṁ pariññātaṁ, pahātabbaṁ pahīnaṁ, bhāvetabbaṁ bhāvitaṁ, sacchikātabbaṁ sacchikataṁ."}},{"id":"mnd1:81","sourceIds":["mnd1:81.1","mnd1:81.2","mnd1:81.3","mnd1:81.4","mnd1:81.5","mnd1:81.6","mnd1:81.7","mnd1:81.8","mnd1:81.9","mnd1:81.10","mnd1:81.11","mnd1:81.12","mnd1:81.13","mnd1:81.14","mnd1:81.15","mnd1:81.16","mnd1:81.17","mnd1:81.18","mnd1:81.19","mnd1:81.20","mnd1:81.21","mnd1:81.22","mnd1:81.23","mnd1:81.24","mnd1:81.25","mnd1:81.26","mnd1:81.27","mnd1:81.28","mnd1:81.29","mnd1:81.30","mnd1:81.31","mnd1:81.32","mnd1:81.33","mnd1:81.34","mnd1:81.35","mnd1:81.36"],"kind":"text","text":{"pi":"So ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikkho abbuḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto pañcaṅgavippahīno chaḷaṅgasamannāgato ekārakkho caturāpasseno panuṇṇapaccekasacco samavayasaṭṭhesano anāvilasaṅkappo passaddhakāyasaṅkhāro suvimuttacitto suvimuttapañño kevalī vusitavā uttamapuriso paramapuriso paramapattippatto.\nSo nevācinati nāpacinati, apacinitvā ṭhito.\nNeva pajahati na upādiyati, pajahitvā ṭhito.\nNeva saṁsibbati na ussineti, visinitvā ṭhito.\nNeva vidhūpeti na sandhūpeti, vidhūpetvā ṭhito.\nAsekkhena sīlakkhandhena samannāgatattā ṭhito.\nAsekkhena samādhikkhandhena …\nasekkhena paññākkhandhena …\nasekkhena vimuttikkhandhena …\nasekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgatattā ṭhito.\nSaccaṁ sampaṭipādiyitvā ṭhito.\nEjaṁ samatikkamitvā ṭhito.\nKilesaggiṁ pariyādiyitvā ṭhito,\naparigamanatāya ṭhito,\nkaṭaṁ samādāya ṭhito,\nmuttipaṭisevanatāya ṭhito,\nmettāya pārisuddhiyā ṭhito,\nkaruṇāya …\nmuditāya …\nupekkhāya pārisuddhiyā ṭhito,\naccantapārisuddhiyā ṭhito,\natammayatāya pārisuddhiyā ṭhito,\nvimuttattā ṭhito,\nsantussitattā ṭhito,\nkhandhapariyante ṭhito,\ndhātupariyante ṭhito,\nāyatanapariyante ṭhito,\ngatipariyante ṭhito,\nupapattipariyante ṭhito,\npaṭisandhipariyante ṭhito,\nbhavapariyante ṭhito,\nsaṁsārapariyante ṭhito,\nvaṭṭapariyante ṭhito,\nantime bhave ṭhito,\nantime samussaye ṭhito,\nantimadehadharo arahā."}},{"id":"mnd1:82","sourceIds":["mnd1:82.1","mnd1:82.2","mnd1:82.3","mnd1:82.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassāyaṁ pacchimako bhavo,\ncarimoyaṁ samussayo;\nJātimaraṇasaṁsāro,\nnatthi tassa punabbhavo”ti."}},{"id":"mnd1:83","sourceIds":["mnd1:83.1","mnd1:83.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Nāvaṁ sitvāva pāragūti.\nTenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd1:84","sourceIds":["mnd1:84.1","mnd1:84.2","mnd1:84.3","mnd1:84.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Tasmā jantu sadā sato,\nkāmāni parivajjaye;\nTe pahāya tare oghaṁ,\nnāvaṁ sitvāva pāragū”ti."}},{"id":"mnd1:85","sourceIds":["mnd1:85.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāmasuttaniddeso paṭhamo."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/mnd1/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
